Przedmioty liturgiczne\u00a0s\u0105 to ruchome elementy przestrzeni ko\u015bcio\u0142a, s\u0142u\u017c\u0105ce do sprawowania liturgii,
a tak\u017ce szaty liturgiczne (opisane s\u0105 one w innym dziale). Pocz\u0105tkowo do sprawowania Eucharystii stosowano przedmioty codziennego u\u017cytku. Tak samo szaty liturgiczne; pierwotnie by\u0142y to ubrania noszone od \u015bwi\u0119ta.<\/p>\n\n\n\n
Dopiero z czasem zacz\u0119to tworzy\u0107 specjalnie do tego celu przeznaczone naczynia i rzeczy.<\/p>\n\n\n\n
Do wykonania przedmiot\u00f3w liturgicznych nale\u017cy stosowa\u0107 te materia\u0142y, kt\u00f3re s\u0105 uznawane za \u201eszlachetne, trwa\u0142e i odpowiednie na u\u017cytek sakralny\u201d (OWMR 326), tak, by by\u0142y godne tajemnic,
w jakich b\u0119d\u0105 stosowane. Dlatego te\u017c winne by\u0107 one obrz\u0119dowo po\u015bwi\u0119cone, a tak\u017ce u\u017cywane
i przechowywane z szacunkiem, szczeg\u00f3lnie za\u015b te, w kt\u00f3rych ofiaruje si\u0119, konsekruje i przechowuje chleb i wino.<\/p>\n\n\n\n
Ka\u017cdy przedmiot ma swoje przeznaczenie, wiele z nich za\u015b: g\u0142\u0119bok\u0105 symbolik\u0119. Ka\u017cdy ministrant (szczeg\u00f3lnie ministrant o\u0142tarza) winien szczeg\u00f3\u0142owo zna\u0107 zar\u00f3wno przeznaczenie jak i symbolik\u0119 poszczeg\u00f3lnych przedmiot\u00f3w liturgicznych.<\/p>\n\n\n\n
Elementy niezb\u0119dne do sprawowania Eucharystii:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Przedmioty liturgiczne:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Chleb i wino<\/strong><\/p>\n\n\n\n Chleb i wino s\u0105 elementami niezb\u0119dnymi do sprawowania Mszy \u015bw. Do przeistoczenia u\u017cywa si\u0119, za przyk\u0142adem Chrystusa, nie kwaszonego chleba pszennego i wina z ma\u0142\u0105 domieszk\u0105 wody.<\/p>\n\n\n\n Chleb w \u017cyciu cz\u0142owieka jest niezast\u0105piony i jego wymowa znaczeniowa ma dlatego wielk\u0105 si\u0142\u0119, tak\u017ce w liturgii. Chleb, jak cz\u0142owiek, wyrasta z ziemi. Jest darem Bo\u017cym.<\/p>\n\n\n\n Pocz\u0105tkowo wierni przynosili ze sob\u0105 na zgromadzenie eucharystyczne normalne, domowe chleby, cz\u0119sto kwaszone, w kszta\u0142cie pe\u0142nego ko\u0142a lub wie\u0144ca. Od VIII w. na Zachodzie chrze\u015bcija\u0144skim zacz\u0119to konsekrowa\u0107 chleb wy\u0142\u0105cznie nie kwaszony, na\u015bladuj\u0105c Ostatni\u0105 Wieczerz\u0119.<\/p>\n\n\n\n Do przeistoczenia starano si\u0119 zawsze u\u017cywa\u0107 chleb lepszego gatunku. Chleb konsekrowany \u0142amano na mniejsze kawa\u0142ki, stosownie do ilo\u015bci przyst\u0119puj\u0105cych do Komunii \u015bwi\u0119tej. Od IX w., a powszechnie od XII w. wypiekano gotowe hostie. Z wielkiego szacunku dla ich przeznaczenia, wyt\u0142aczano na nich wizerunek Chrystusa lub inne symbole zwi\u0105zane z Jego Ofiar\u0119, a przy ich wypiekaniu, szczeg\u00f3lnie w klasztorach, brali udzia\u0142 kap\u0142ani i diakoni ubrani w alby i \u015bpiewaj\u0105cy psalmy.<\/p>\n\n\n\n Wino w staro\u017cytno\u015bci nale\u017ca\u0142o do artyku\u0142\u00f3w koniecznych do \u017cycia, jak chleb i woda. W Starym Testamencie czytamy i\u017c B\u00f3g powierzy\u0142 trosk\u0119 o winnice cz\u0142owiekowi. Ich owoce raduj\u0119 serce (Ps 103,15), pozwalaj\u0105 zapomnie\u0107 o trudzie i zm\u0119czeniu. St\u0105d do uroczystych uczt nale\u017ca\u0142 kielich z winem, nad kt\u00f3rym odmawiano specjaln\u0105 modlitw\u0119 dzi\u0119kczynn\u0105. St\u0105d te\u017c nie zabrak\u0142o kielicha tak\u017ce przy Ostatniej Wieczerzy, b\u0119d\u0105cej uroczyst\u0105 uczt\u0105 paschaln\u0105 i r\u00f3wnocze\u015bnie po\u017cegnaln\u0105.<\/p>\n\n\n\n Chleb i wino z jednej strony symbolizuj\u0105 cz\u0142owieka, jego prac\u0119 i trud wk\u0142adany w ich produkcj\u0119, a z drugiej strony symbolizuj\u0119 Chrystusa, kt\u00f3ry sam, zapowiadaj\u0105c ustanowienie Eucharystii, nazwa\u0142 siebie chlebem \u017cywym (J 6,48) i winnym szczepem z tkwi\u0105cymi w nim licznymi ga\u0142\u0105zkami (J 15,1), symbolizuj\u0105cymi zjednoczenie wiernych z Chrystusem i udzia\u0142 w Jego B\u00f3stwie. Zatem zar\u00f3wno chleb jak i wino s\u0105 symbolami ludzkiej pracy, potu, zabieg\u00f3w o utrzymanie \u017cycia biologicznego \u2013 po przeistoczeniu staj\u0119 si\u0119 one pokarmem duchowym, podtrzymuj\u0105cym \u017cycie nadprzyrodzone.<\/p>\n\n\n\n O symbolice tkwi\u0105cej w chlebie i winie cz\u0119sto wzmiankowali pisarze i Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a. Symbolik\u0119 t\u0119 trafnie podsumowa\u0142a pie\u015b\u0144 eucharystyczna: \u201eJeden chleb, co zmienia si\u0119 w Chrystusa Cia\u0142o, z wielu ziaren pszenicznych si\u0119 rodzi. Jedno wino, co si\u0119 Krwi\u0105 Chrystusa sta\u0142o, z soku wielu winnych gron pochodzi. Jak ten chleb, co z\u0142\u0105czy\u0142 z\u0142ote ziarna, tak niech mi\u0142o\u015b\u0107 z\u0142\u0105czy nas ofiarna. Jak ten kielich \u0142\u0105czy kropel wiele, tak nas, Chryste, w swoim z\u0142\u0105cz Ko\u015bciele\u201d.<\/p>\n\n\n\n Jest to my\u015bl patrystyczna prosto uj\u0119ta. Chleb sporz\u0105dzony z wielu ziaren \u0142amie si\u0119 na wiele cz\u0119\u015bci, aby wszyscy siedz\u0105cy przy stole mogli si\u0119 posili\u0107. Jest to obraz jednocz\u0105cej funkcji uczty.<\/p>\n\n\n\n Jednocz\u0105ca si\u0142a uczty Eucharystycznej ma wy\u017cszy poziom, nadprzyrodzony. \u015awi\u0119ty Pawe\u0142 podkre\u015bla t\u0119 si\u0142\u0119, gdy pisze o Eucharystii: \u201emy, liczni, tworzymy jedno cia\u0142o. Wszyscy bowiem bierzemy z tego samego chleba\u201d (1 Kor 10,17).<\/p>\n\n\n\n Ca\u0142e zbawcze dzie\u0142o Chrystusa mia\u0142o ten cel, \u201eaby rozproszone dzieci Bo\u017ce zgromadzi\u0107 w jedno\u201d (J 11,52).<\/p>\n\n\n\n Liturgia kontynuuje to dzie\u0142o, kt\u00f3rego ostatecznym celem jest zjednoczenie wszystkich w Chrystusie, w Jego Kr\u00f3lestwie. Kr\u00f3lestwo Chrystusa cz\u0119sto przyr\u00f3wnywane jest w Pi\u015bmie \u015bwi\u0119tym do uczty (Mt 2,2-9; 25,10; \u0141k 12,36; 14,16-24; Ap 18,9). Ka\u017cda z tych symbolicznych przypowie\u015bci ma wymiar eschatologiczny. Zapowiada uczt\u0119 eschatologiczn\u0105 w Kr\u00f3lestwie niebieskim. Dlatego Instrukcja o kulcie Tajemnicy Eucharystii poleca: \u201eze wzgl\u0119du na wymow\u0119 znaku Komunia \u015bw. nabiera pe\u0142niejszego wyrazu gdy jest przyjmowana pod obiema postaciami. W tej bowiem formie ukazuje si\u0119 w doskonalszym \u015bwietle znak uczty Eucharystycznej i ja\u015bniej wyra\u017ca si\u0119 wola dope\u0142nienia nowego i wiecznego przymierza we Krwi Pana. Ja\u015bniej te\u017c uwydatnia si\u0119 zwi\u0105zek istniej\u0105cy mi\u0119dzy uczta Eucharystyczn\u0105, a uczt\u0105 eschatologiczn\u0105 w kr\u00f3lestwie Ojca\u201d (nr 32).<\/p>\n\n\n\n Og\u00f3lne wprowadzenie do msza\u0142u Paw\u0142a VI, na temat omawianej symboliki pisze:<\/p>\n\n\n\n \u201eNatura znaku domaga si\u0119 tego, by materia s\u0142u\u017c\u0105ca do sprawowania Eucharystii mia\u0142a wygl\u0105d pokarmu. Wynika st\u0105d, \u017ce chleb eucharystyczny, jakkolwiek nie kwaszony i w formie tradycyjnej, powinien by\u0107 tak sporz\u0105dzony, aby kap\u0142an w czasie Mszy z ludem m\u00f3g\u0142 rzeczywi\u015bcie prze\u0142ama\u0107 hosti\u0119 na kilka cz\u0119\u015bci i rozdzieli\u0107 przynajmniej niekt\u00f3rym wiernym. Nie wyklucza si\u0119 jednak ma\u0142ych hostii, gdy wymaga tego wi\u0119ksza liczba przyjmuj\u0105cych Komuni\u0119 \u015bw. lub inne racje duszpasterskie. Czynno\u015b\u0107 \u0142amania chleba, kt\u00f3ra w okresie apostolskim da\u0142a nazw\u0119 Eucharystii, ujawni moc i wymow\u0119 znaku jedno\u015bci wszystkich w jednym chlebie. B\u0119dzie te\u017c znakiem mi\u0142o\u015bci, poniewa\u017c jeden chleb dzieli si\u0119 mi\u0119dzy braci\u201d (nr 283).<\/p>\n\n\n\n Woda jako jeden z element\u00f3w koniecznych do \u017cycia, odgrywa wa\u017cn\u0105 rol\u0119 tak\u017ce w kultach religijnych. Szczeg\u00f3lnie w wodzie \u017cywej, to znaczy tryskaj\u0105cej ze \u017ar\u00f3de\u0142 i p\u0142yn\u0105cej w rzekach, dopatrywano si\u0119 czego\u015b \u015bwi\u0119tego i lecz\u0105cego. Ludy kraj\u00f3w pustynnych dobrze wiedz\u0105 co znaczy \u017cyciodajna woda. Na pustynnym Wschodzie w staro\u017cytno\u015bci istnia\u0142 kult \u017ar\u00f3de\u0142 i rzek, w kt\u00f3rych zanurzano si\u0119 dla oczyszczenia wewn\u0119trznego, moralnego. Obmycia rytualne o charakterze religijny m istnia\u0142y r\u00f3wnie\u017c u Grek\u00f3w, Rzymian i \u017byd\u00f3w (Wj 30,18; Lb 19,7). Do tego nurtu w\u0142\u0105czyli si\u0119 r\u00f3wnie\u017c chrze\u015bcijanie, dokonuj\u0105c symbolicznych obmy\u0107 r\u0105k, co sta\u0142o si\u0119 powszechnym zwyczajem.<\/p>\n\n\n\n W epoce pokonstanty\u0144skiej, w oparciu o wzory antyczne, chrze\u015bcijanie zak\u0142adali w\u0142asne baseny przy bazylikach, dla obmy\u0107 sakramentalnych, jak \u015bwiadcz\u0105 o tym Tertulian, Hipolit Rzymski i Klemens Aleksandryjski.<\/p>\n\n\n\n W chrze\u015bcija\u0144stwie najwa\u017cniejsze by\u0142o obmycie z grzech\u00f3w w sakramencie chrztu \u015bwi\u0119tego. W wodzie chrztu symbolika widzia\u0142a rodzicielk\u0119 u\u017cy\u017anion\u0105 przez Ducha \u015awi\u0119tego i wydaj\u0105c\u0105 na \u015bwiat dzieci Ko\u015bcio\u0142a (l Kor 6,11).<\/p>\n\n\n\n Woda \u015bwi\u0119cona mia\u0142a zastosowanie w r\u00f3\u017cnych czynno\u015bciach liturgicznych. Najstarsza wzmianka o wodzie \u015bwi\u0119conej znajduje si\u0119 w Aktach Piotra i Tomasza, pochodz\u0105cych z III wieku. Natomiast tekst modlitwy na po\u015bwi\u0119cenie wody zachowa\u0142 si\u0119 z IV w. w Eulogium Serapiona, biskupa z Thumis oraz w Konstytucjach Apostolskich.<\/p>\n\n\n\n Na Zachodzie chrze\u015bcija\u0144skim wiadomo\u015b\u0107 o wodzie \u015bwi\u0119conej si\u0119ga VI wieku. Ju\u017c wtedy do wody \u015bwi\u0119conej wsypywano s\u00f3l. Staro\u017cytni Rzymianie upatrywali w tym si\u0142\u0119 odp\u0119dzaj\u0105c\u0105 choroby i demony. Widziano w tym r\u00f3wnie\u017c paralel\u0119 do opowiadania biblijnego wed\u0142ug kt\u00f3rego Elizeusz wrzuci\u0142 s\u00f3l do \u017ar\u00f3de\u0142 Jerycha i wody zosta\u0142y uzdrowione.<\/p>\n\n\n\n Pocz\u0105tkowo wody \u015bwi\u0119conej u\u017cywano do skraplania mieszka\u0144, dla odp\u0119dzenia z\u0142ych mocy. Dopiero w VIII w. wprowadzono aspersj\u0119 niedzieln\u0105 jako przypomnienie chrztu, jego skutk\u00f3w i zobowi\u0105za\u0144. Pierwotnie po\u015bwi\u0119cano wod\u0119 w mieszkaniach wierz\u0105cych, a od VI w. w ko\u015bcio\u0142ach. Modlitwa w Agendzie katowickiej uwzgl\u0119dnia bogat\u0105 symbolik\u0119 wody \u015bwi\u0119conej.<\/p>\n\n\n\n Brzmi ona:<\/p>\n\n\n\n \u201eWszechmog\u0105cy, wieczny Bo\u017ce, wys\u0142uchaj b\u0142agania Twojego ludu, kt\u00f3ry wspomina Twoje wielkie dzie\u0142a przedziwnego stworzenia i odkupienia. W swojej dobroci stworzy\u0142e\u015b wod\u0119, aby u\u017cy\u017ania\u0142a such\u0105 ziemi\u0119, a nasze cia\u0142a oczyszcza\u0142a i pokrzepia\u0142a. Ty okaza\u0142e\u015b nam swoje i wielkie mi\u0142osierdzie, kiedy przeprowadzi\u0142e\u015b nar\u00f3d wybrany przez wody Morza Czerwonego i uwolni\u0142e\u015b go z niewoli egipskiej, a potem na pustyni gasi\u0142e\u015b jego pragnienie \u017cyciodajn\u0105 wod\u0105. W obrazie \u017cywej wody prorocy zapowiadali Nowe Przymierze, kt\u00f3re zawar\u0142e\u015b z lud\u017ami, przez Chrystusa Pana naszego. On to u\u015bwi\u0119ci\u0142 wody Jordanu i sprawi\u0142, \u017ce przez odradzaj\u0105ce \u017ar\u00f3d\u0142o chrzcielne grzeszni ludzie staj\u0105 si\u0119 nowym stworzeniem. U\u015bwi\u0119\u0107, Panie, t\u0119 wod\u0119, aby by\u0142a znakiem chrztu \u015bwi\u0119tego, kt\u00f3ry przyj\u0119li\u015bmy w zaraniu naszego \u017cycia\u201d.<\/p>\n\n\n\n Kielich (\u0142ac. calix) i patena (\u0142ac. patane \u2013 misa) nale\u017c\u0105 do najgodniejszych naczy\u0144 liturgicznych, w nich bowiem spoczywaj\u0105 postacie eucharystyczne.<\/p>\n\n\n\n Przez pierwsze tysi\u0105clecie chrze\u015bcija\u0144stwa Komunii \u015bw. udzielano wszystkim pod obiema postaciami, dlatego naczynia te wtedy by\u0142y znacznie wi\u0119ksze ni\u017c dzisiaj. Kielich zaopatrzony by\u0142 w dwa uchwyty dla podtrzymywania go, zwykle przez diakona. Zanikanie Komunii \u015bw. pod obiema postaciami powodowa\u0142o zmniejszanie si\u0119 kielicha i tak\u017ce pateny, do dzisiejszych rozmiar\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n W r\u00f3\u017cnych epokach kielich przybiera\u0142 r\u00f3\u017cne charakterystyczne kszta\u0142ty i misterne ozdoby, co zwi\u0105zane by\u0142y z wyj\u0105tkow\u0105 czci\u0105, wynikaj\u0105c\u0105 z jego przeznaczenia. Du\u017ca pocz\u0105tkowo patena s\u0142u\u017cy\u0142a do sk\u0142adania na niej chleba przeznaczonego do przeistoczenia i \u0142amania dla rozdawania go wiernym. W miar\u0119 stosowania coraz mniejszych hostii, zmniejsza\u0142a si\u0119 i patena. Obecnie niewiele wystaje one poza obr\u0119b czary kielicha.<\/p>\n\n\n\n g\u0142\u0119boka patenaCoraz cz\u0119\u015bciej m\u00f3wi si\u0119 o wi\u0119kszej patenie, by mog\u0142a pomie\u015bci\u0107 hosti\u0119 celebransa i komunikanty przeznaczone dla wiernych. To tak zwna paten g\u0142\u0119boka.<\/p>\n\n\n\n Symbolika kielicha i pateny zwi\u0105zana jest z ich stosowaniem w liturgii. Wed\u0142ug dawnego pontyfikatu patena i kielich symbolizuj\u0105 nowy gr\u00f3b Pa\u0144ski, poniewa\u017c s\u0142u\u017c\u0105 do sk\u0142adania w nich Cia\u0142a i Krwi Chrystusa Eucharystycznego.<\/p>\n\n\n\n Ponadto naczynia te przypominaj\u0105 Wieczernik, gdzie \u201eJezus wzi\u0105\u0142 chleb i odm\u00f3wiwszy b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, po\u0142ama\u0142 go i da\u0142 uczniom, m\u00f3wi\u0105c: Bierzcie i jedzcie, to jest moje cia\u0142o. Nast\u0119pnie wzi\u0105\u0142 kielich, dzi\u0119ki czyni\u0142, i da\u0142 im, m\u00f3wi\u0105c: Pijcie z niego wszyscy; bo to jest moja krew, Przymierza, kt\u00f3ra za wielu b\u0119dzie wylana na odpuszczenie grzech\u00f3w\u201d (Mt 26,26-28; Mk 14,22-25; \u0141k 22,15-20;1 Kor 11,23-25).<\/p>\n\n\n\n p\u0142aska patenaIstnieje tak\u017ce patena przeznaczona do podstawiania jej pod brod\u0119 przyjmuj\u0105cego Komuni\u0119 przez ministanta. Ministrant powinien zasadniczo sta\u0107 po prawej stronie szafarza Komunii \u2013 je\u015bli jednak Komunia jest udzielana pod dwiema postaciami, winien on sta\u0107 po lewej stronie (po drugiej stoi akolita lub szafarz z kielichem Krwi Pa\u0144skiej). Patena ta posiada r\u0105czk\u0119 do trzymania i winna by\u0107 oczyszczona z okruch\u00f3w przez akolit\u0119, diakona lub prezbitera po zako\u0144czeniu rozdawania Komunii. Do praktykowania tego zach\u0119ca Instrukcja o Eucharystii, zatytu\u0142owana \u201eSakrament Odkupienia\u201d: \u201eNale\u017cy utrzyma\u0107 zwyczaj trzmania pateny podczas komunii wiernych, a\u017ceby zapobiec upadni\u0119ciu hostii lub jej fragmentu na ziemi\u0119\u201d (RS 93).<\/p>\n\n\n\n Zwana fistula (\u0142ac. fistula, calamus) rurka do spo\u017cywania Komunii \u015bw. pod postaci\u0105 wina; niegdy\u015b bardzo cz\u0119sto u\u017cywana. Teraz raczej tylko w okoliczno\u015bciach, gdy kto\u015b nie mo\u017ce np. ze wzgl\u0119du na chorob\u0119; przyjmowa\u0107 Komunii pod postaci\u0105 chleba i pi\u0107 wina z kielicha (OWMR 245). Do spo\u017cywania w ten spos\u00f3b postaci eucharystycznych stosuje si\u0119 tak\u017ce czasem \u0142y\u017ceczk\u0119 \u0142ac. cochlear).<\/p>\n\n\n\n Puszka nale\u017cy do naczy\u0144 liturgicznych zwi\u0105zanych bezpo\u015brednio z Eucharysti\u0105. S\u0142u\u017cy ona do przechowywania komunikant\u00f3w konsekrowanych, a tak\u017ce przy udzielaniu wiernym komunii \u015bw. W historii puszka mia\u0142a r\u00f3\u017cne rozmiary i r\u00f3\u017cne kszta\u0142ty. W okresie baroku przybra\u0142a kszta\u0142t zamykanego pucharu. W tej formie u\u017cywana jest do dnia dzisiejszego.<\/p>\n\n\n\n Na puszk\u0119 nak\u0142ada si\u0119 sukienk\u0119 potocznie zwan\u0105 welonem, jako znak czci dla Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu. Sukienka ta obowi\u0105zuje od 1614 roku, przepisanana przez Rytua\u0142 Rzymski. Cz\u0119sto sukienka jest misternie haftowana.<\/p>\n\n\n\n Istnieje tak\u017ce przedmiot liturgiczny, zwany pyxis \u2013 jest to ma\u0142a puszka do przechowywania komunikant\u00f3w w bursie.<\/p>\n\n\n\n (z \u0142ac. monstrare \u2013 pokazywa\u0107) \u2013 naczynie liturgiczne s\u0142u\u017c\u0105ce do ukazywania Cia\u0142a Pa\u0144skiego wiernym, w celu Jego adoracji, a tak\u017ce b\u0142ogos\u0142awienia Nim. Swoj\u0105 form\u0119 zawdzi\u0119cza relikwiarzom, st\u0105d najstarsze monstrancje, kt\u00f3re powsta\u0142y w \u015bredniowieczu (kiedy w 1264 r. ustanowiono uroczysto\u015b\u0107 Bo\u017cego Cia\u0142a), maj\u0105 kszta\u0142t wie\u017cyczek lub gotyckich ko\u015bcio\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n P\u00f3\u017aniejsze, barokowe monstrancje przypominaj\u0105 s\u0142o\u0144ce otoczone promieniami, czasem krzy\u017c, krzew r\u00f3\u017cy lub serce. Te typy monstrancji najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105 w naszych ko\u015bcio\u0142ach. Zabytkowe monstrancje bywaj\u0105 niekiedy bardzo du\u017ce, przekraczaj\u0105c wysoko\u015b\u0107 1 m. Najstarsza polska jest monstrancja ufundowana przez W\u0142adyslawa Jagie\u0142\u0142\u0119, dla konwentu karmelit\u00f3w w Poznaniu (znajduje si\u0119 w ko\u015bciele Bo\u017cego Cia\u0142a).<\/p>\n\n\n\n Kustodia (\u0142ac. custodiere \u2013 ochrania\u0107, ukrywa\u0107, strzec) jest to naczynienie liturgiczne, wykonane z metalu, w formie puszki z n\u00f3\u017ck\u0105; poz\u0142acane od \u015brodka. Posiada ono ma\u0142e \u201edrzwiczki\u201d, przez kt\u00f3re wk\u0142\u0105da si\u0119 lub wyjmuje Naj\u015bwi\u0119tszy Sakrament. Kustodia s\u0142u\u017cy do przechowywania Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu w postaci chleba w tabernakulum. Z niego wyjmuje si\u0119 kustodi\u0119 przed umieszczeniem Chleba w monstrancji. Gdy brak monstrancji, kustodia mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 do wystawiania Naj\u015bwi\u0119tszego sakramentu do publicznej adoracji.<\/p>\n\n\n\n Korpora\u0142 jest to kwadratowe p\u0142\u00f3tno, sk\u0142adane na 9 cz\u0119\u015bci, na kt\u00f3rym rozk\u0142ada si\u0119 naczynia liturgiczne (tj. kielich, patena, monstrancja).<\/p>\n\n\n\n Pierwotnie mia\u0142 on wymiary 50 x 50 cm, dzi\u015b za\u015b dopuszczane s\u0105 r\u00f3\u017cne jego wymiary. Wed\u0142ug niekt\u00f3rych komentator\u00f3w korpora\u0142 symbolizuje ca\u0142un, w kt\u00f3rym Cia\u0142o Pa\u0144skie spoczywa\u0142o w grobie. Na korporale znajduje si\u0119 ma\u0142y, czerwony krzy\u017cyk.<\/p>\n\n\n\n Puryfikaterz (od \u0142ac. puro \u2013 czyszcz\u0119, purificatio \u2013 obmycie) jest z\u0142ozonym na trzy cz\u0119\u015bci prostok\u0105tym r\u0119czniczkiem o wymiarach ok. 40 cm x 25 cm, kt\u00f3rym wyciera si\u0119 kielich, paten\u0119 i puszk\u0119 po wyp\u0142ukaniu ich wod\u0105 (obmycie i wytarcie naczy\u0144 liturgicznych nazywamy puryfikacj\u0105).<\/p>\n\n\n\n R\u0119czniczek to zbli\u017cony form\u0105 i wielko\u015bci\u0105 do puryfikaterza kawa\u0142ek materia\u0142u, kt\u00f3rym wyciera si\u0119 r\u0119ce kap\u0142ana po lavabo czyli obmyciu, kt\u00f3re nast\u0119puje po obrz\u0119dzie przygotowania dar\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Palka s\u0142u\u017cy do nakrywania kielicha, a czasem takze pateny z komunikantami. Jest ona wykonana z kwadratowego, lnianego, podw\u00f3jnego p\u0142\u00f3tna, pomi\u0119dzy kt\u00f3re w\u0142o\u017cony jest usztywniaj\u0105cy j\u0105 kawa\u0142ek kartonu. Zabezpiecza ona kielich przed wpadni\u0119ciem do niego nieporz\u0105danych zanieczyszcze\u0144.<\/p>\n\n\n\n Palk\u0119 w czasie Eucharystii nak\u0142ada si\u0119 po przygotowaniu dar\u00f3w (po modlitwie \u201eB\u0142ogos\u0142awiony jeste\u015b Panie Bo\u017ce\u2026\u201d), zdejmuje si\u0119 przed epiklez\u0105 \u201eU\u015bwi\u0119\u0107 te dary moc\u0105 Twojego Ducha\u2026\u201d, a nast\u0119pnie ponownie przykrywa po aklamacji po przeistoczeniu (np. \u201eTajemnica wiary!\u201d). Zdejmuje si\u0119 j\u0105 ponownie przy wielkiej doksologii (\u201ePrzez Chrystusa\u2026\u201d), nak\u0142ada si\u0119 po niej \u2013 czyni to diakon asystuj\u0105cy (je\u015bli jest). Nast\u0119pnie celebrans przed przyj\u0119ciem Komunii ponownie zdejmuje palk\u0119.<\/p>\n\n\n\n Zasadniczo spo\u015br\u00f3d przedmiot\u00f3w liturgicznych rozr\u00f3\u017cniamy dwa rodzaje welon\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n welonWelon s\u0142u\u017c\u0105cy jako okrycie diakona lub kap\u0142ana nios\u0105cego lub b\u0142ogos\u0142awi\u0105cego Lud Bo\u017cy Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramentem. Przedmiot ten mo\u017cna te\u017c zaliczy\u0107 do szat liturgicznych. Podaje go ministrant i nak\u0142ada go diakonowi lub kap\u0142anowi na ramiona. Ten zapina welon dzi\u0119ki dw\u00f3m sprz\u0105czkom przyszytych do welonu. W welonie znajduj\u0105 si\u0119 od strony wewn\u0119trznej ma\u0142e \u201er\u0119kawki\u201d, w kt\u00f3re diakon lub kap\u0142an wk\u0142ada d\u0142onie. Chodzi o to, by w czasie niesienia Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu nie dotyka\u0107 bezspo\u015brednio monstrancji. Welon po zdj\u0119ciu go przez kap\u0142ana winien by\u0107 starannie z\u0142o\u017cony i po\u0142o\u017cony w godnym miejscu. Welon kielichowy<\/strong> \u2013 w formie prostok\u0105tnej lub kwadratowej chusty, nieraz bardzo zdobionej, nakrywaj\u0105cej kielich w czasie Mszy \u015bw. od procesji wej\u015bcia do przygotowania dar\u00f3w, oraz po puryfikacji do ko\u0144ca Eucharystii. Jego kolor zawsze odpowiada kolorowi szat liturgicznych kap\u0142ana, a czasem jest wykonany z tego samego materia\u0142u co u\u017cywany ornat. Jest to kwadratowy, ozdobiony pojemnik w kszta\u0142cie kartonowej torebki, w kt\u00f3rej prezbiter, diakon lub akolita zanosi Komuni\u0119 do chorych. Jest on zawieszony na jego szyi; w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci bursa winna by\u0107 podtrzymywana przy piersi (tak jak na przedstawieniu \u015bw. Tarsycjusza). Bursa winna by\u0107 widoczna dla przechodz\u0105cych obok szafarza, by mogli oni odda\u0107 cze\u015b\u0107 niesionemu Cia\u0142u Pa\u0144skiemu. Nios\u0105cy Komuni\u0119 \u015bw. nie powinien rozmawia\u0107 w czasie drogi, ale trwa\u0107 w modlitewnym skupieniu. Konsekrowane hostie s\u0105 chowane do cyborium (lub pyxis), ten za\u015b owijany korpora\u0142em, a ca\u0142o\u015b\u0107 umieszczana w bursie.<\/p>\n\n\n\n Ampu\u0142ki to dwa wazoniki wykonane ze szk\u0142a lub innego materia\u0142u, zawieraj\u0105ce wino i wod\u0119, kt\u00f3rymi podczas przygotowania dar\u00f3w ofiarnych (offertorium) zostanie nape\u0142niony kielich. Ampu\u0142ki mog\u0105 by\u0107 wykonane z metalu, jednak nale\u017cy je w\u00f3wczas oznaczy\u0107 literami A \u2013 (aqua) woda i V (vinum) wino, celem odr\u00f3\u017cnienia zawarto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Ministrant podaje zawsze celebransowi (lub diakonowi) najpierw ampu\u0142k\u0119 z winem, potem za\u015b t\u0119 zawieraj\u0105c\u0105 wod\u0119. Ampu\u0142ki stawia si\u0119 zawsze na tacce, s\u0142u\u017c\u0105cej r\u00f3wnie\u017c podczas lavabo (obrz\u0119du obmycia r\u0105k kap\u0142ana). Ampu\u0142ka z wod\u0105 s\u0142u\u017cy r\u00f3wnie\u017c podczas puryfikacji po Komunii. Do lavabo, zw\u0142aszcza podczas bardziej uroczystych celebracji, mo\u017cna u\u017cywa\u0107 specjalnych naczy\u0144, tzw. lawaterza.<\/p>\n\n\n\n Lawaterz \u2013 jest to metalowy dzbanek z wod\u0105 wraz z mis\u0105 i p\u0142uciennym r\u0119cznikiem, s\u0142u\u017c\u0105cymi w czasie Eucharystii do obrz\u0119du \u201elavabo\u201d: obmycia r\u0105k podczas ofiarowania dar\u00f3w. Lavabo stosowane jest: przed Msz\u0105 \u015bw., w zakrystii (we Mszy sprawowanej z biskupem), po przygotowaniu dar\u00f3w, po Komunii (biskup).<\/p>\n\n\n\n O ge\u015bcie obmycia r\u0105k czytaj tutaj.<\/p>\n\n\n\n Wasculum (od \u0142ac. vasculum \u2013 dos\u0142. \u201ama\u0142e naczynko\u2019) metalowe lub szklane naczy\u0144ko z wod\u0105, stoj\u0105ce zazwyczaj obok tabernakulum. Kap\u0142an po sko\u0144czonym komunikowaniu dokonuje tam tzw. ablucji palc\u00f3w; oczyszczenia ich z drobnych okruszk\u00f3w hostii \u015bw., kt\u00f3re \u2013 jako z\u0142o\u017cone tylko z wody i m\u0105ki, rozpuszczaj\u0105 si\u0119 w znajduj\u0105cej si\u0119 tam wodzie.<\/p>\n\n\n\n Trybularz \u2013 popularnie zwany kadzid\u0142em. Jest to sprz\u0119t liturgiczny s\u0142u\u017c\u0105cy do okadzania. Sk\u0142ada si\u0119 z pojemnika w kszta\u0142ceie miski, w kt\u00f3rej spoczywaj\u0105 rozpalone w\u0119gielki trybularzowe. Cz\u0119\u015b\u0107 ta po\u0142\u0105czona jest za pomoc\u0105 trzech lub czterech \u0142a\u0144cuszk\u00f3w z nakrywk\u0105, kt\u00f3r\u0105 regulowane jest wydostawanie si\u0119 aromatycznego dymu (podnosz\u0105c ja do g\u00f3ry umo\u017cliwiamy obfitsze wydostwanie si\u0119 dymu). Z kolei nakrywka \u0142\u0105czy si\u0119 z r\u0105czk\u0105, dzi\u0119ki kt\u00f3rej kadzid\u0142o mo\u017cna trzyma\u0107 i nim operowa\u0107. Kadzid\u0142o trzyma w lewej r\u0119ce ministrant kadzid\u0142a (turyferariusz), id\u0105cy po prawej stronie ministranta trzymaj\u0105cego \u0142\u00f3dk\u0119 (naviculariusza). Okadzenia winne by\u0107 wykonywane lew\u0105 r\u0119k\u0105, za\u015b samo otwarcie nakrywki kadzid\u0142a nale\u017cy regulowa\u0107 ruchami kciuka (g\u00f3ra-d\u00f3\u0142).<\/p>\n\n\n\n Trybularz s\u0142u\u017cy najcz\u0119\u015bciej do okadzania Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu podczas rozmaitych nabo\u017ce\u0144stw czy adoracji. Kadzid\u0142o mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce u\u017cywane podczas uroczystej celebracji Eucharystii. Okadza si\u0119 w\u00f3wczas: krzy\u017c, o\u0142tarz, dary ofiarne, celebransa i koncelebrans\u00f3w, lud, pascha\u0142 (je\u015bli jest), a tak\u017ce relikwie \u015bwi\u0119tych. Zasady dotycz\u0105ce sposobu i liczby okadze\u0144 mo\u017cna znale\u017a\u0107 w OWMR.<\/p>\n\n\n\n \u0141\u00f3dka (\u0142ac. navicula)- nieod\u0142\u0105czny element trybularza. Jest to metalowe naczynie liturgiczne najcz\u0119\u015bciej w kszta\u0142cie \u0142odzi (st\u0105d nazwa). S\u0142u\u017cy do przechowywania ziaren mirry, kt\u00f3r\u0105 zasypuje si\u0119 rozpalone w\u0119gielki w trybularzu. W \u0142\u00f3dce znajduje si\u0119 tak\u017ce \u0142y\u017ceczka, kt\u00f3r\u0105 prezbiter lub diakon przenosi mirr\u0119 do kadzid\u0142a. \u0141\u00f3dk\u0119 w lewej d\u0142oni trzyma ministrant (tzw. naviculariusz) id\u0105cy po lewej stronie ministranta kadzid\u0142a (turyferariusz). Druga d\u0142o\u0144 winna spoczywa\u0107 na piersi.<\/p>\n\n\n\n W \u017cyciu codziennym i w liturgii nieraz zapala si\u0119 \u015bwiece. Zapalamy je na stole urodzinowym, pal\u0105 si\u0119 na o\u0142tarzu, zapala si\u0119 je przy chrzcie, z zapalona \u015bwiec\u0105 przyst\u0119pujemy do I Komunii \u015awi\u0119tej, z zapalonymi \u015bwiecami odnawiamy przyrzeczenia chrzcielne w wigili\u0119 paschaln\u0105, uczestniczymy w procesji w \u015bwi\u0119to Ofiarowania Pa\u0144skiego, podajemy je umieraj\u0105cym i zapalamy na grobach.<\/p>\n\n\n\n W\u015br\u00f3d \u015bwiec wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 \u015bwiec\u0119 paschaln\u0105 (pascha\u0142), roratni\u0105, gromnic\u0119, \u015bwiece na wie\u0144cu adwentowym i zwyk\u0142e \u015bwiece liturgiczne. Przepisy liturgiczne m\u00f3wi\u0105 o tym, \u017ce na o\u0142tarzu powinno si\u0119 pali\u0107 2, 4 lub 6 \u015bwiec, a w czasie Mszy \u015awi\u0119tej odprawianej przez biskupa \u2013 siedem.<\/p>\n\n\n\n Ka\u017cda pal\u0105ca si\u0119 \u015bwieca jest szczeg\u00f3lnym znakiem obecno\u015bci Chrystusa, kt\u00f3ry powiedzia\u0142 o sobie, \u017ce jest \u201e\u015bwiat\u0142o\u015bci\u0105 \u015bwiata\u201d(J 8,12). Jest ona znakiem rado\u015bci, nadziei, modlitwy i ofiary. \u015awieca przypomina nam jednocze\u015bnie, \u017ce z czujno\u015bci\u0105 i gotowo\u015bci\u0105 mamy oczekiwa\u0107 przyj\u015bcia Pana. Chrystus m\u00f3wi\u0142: \u201eNiech b\u0119d\u0105 przepasane biodra wasze i zapalone pochodnie\u201d (\u0141k 12,35).<\/p>\n\n\n\n Pascha\u0142 \u2013 to du\u017ca woskowa \u015bwieca b\u0119d\u0105ca symbolem Zmartwychwstania Chrystusa. Pascha\u0142 jest \u015bwi\u0119cony podczas liturgii Wigilii Paschalnej w Wielkiej Soboty i u\u017cywany jest przez ca\u0142y rok liturgiczny w r\u00f3\u017cnych obrz\u0119dach liturgicznych.<\/p>\n\n\n\n W Wigili\u0119 Paschaln\u0105, po rozpaleniu ogniska i po\u015bwi\u0119ceniu ognia, kap\u0142an specjalnym rylcem rze\u017abi w tej woskowej \u015bwiecy krzy\u017c, wypisuje na woskowej \u015bwiecy pierwsz\u0105 i ostatni\u0105 liter\u0119 greckiego alfabetu: A (alfa) i O (omega), co ma symbolizowa\u0107, i\u017c Chrystus jest Alf\u0105 i Omeg\u0105, Pierwszym i Ostatnim, Pocz\u0105tkiem i Ko\u0144cem (por. Ap 22,13). Nast\u0119pnie, pomi\u0119dzy ramionami krzy\u017ca kre\u015bli cyfry bierz\u0105cego roku (patrz: ilustracja).<\/p>\n\n\n\n Wypowiada przy tym s\u0142owa:<\/p>\n\n\n\n Nast\u0119pnie celebrans wbija w pascha\u0142 pi\u0119\u0107 piecz\u0119ci (w \u015brodku kt\u00f3rych znajduj\u0105 si\u0119 ziarna kadzid\u0142a), symbolizuj\u0105cych pi\u0119\u0107 ran Jezusa Chrystusa na krzy\u017cu. Wypowiada przy tym s\u0142owa:<\/p>\n\n\n\n W liturgii chrzcielnej podczas Wigilii Paschalnej po\u015bwi\u0119cenie wody dokonuje si\u0119 przez w\u0142o\u017cenie pascha\u0142u do chrzcielnicy z wod\u0105.<\/p>\n\n\n\n Pascha\u0142 stoi obok o\u0142tarza wraz z figur\u0105 Chrystusa Zmartwychwsta\u0142ego a\u017c do ko\u0144ca okresu wielkanocnego (czyli do Niedzieli Zes\u0142ania Ducha \u015awi\u0119tego). Tej wyj\u0105tkowej woskowej \u015bwiecy przys\u0142uguje w czasie liturgii oddanie czci przez g\u0142\u0119boki uk\u0142ona oraz okadzenie.<\/p>\n\n\n\n (z \u0142ac.: crux) \u2013 narz\u0119dzie m\u0119ki Chrystusa, symbol wiary chrze\u015bcija\u0144skiej, a tak\u017ce jeden z najwa\u017cniejszych gest\u00f3w liturgicznych.<\/p>\n\n\n\n Wyst\u0119puje we wszystkich kulturach jako tzw. krzy\u017c solarny, r\u00f3wnoramienny, wpisany w ko\u0142o symbolizuj\u0105ce tarcz\u0119 s\u0142oneczn\u0105; na p\u0142askorze\u017abach aryjskich wyst\u0119puje jako krzy\u017c napier\u015bny \u2013 znak w\u0142adzy, w Indiach i Egipcie znak pomy\u015blno\u015bci. Krzy\u017c Chrystusa nie ma z krzy\u017cem solarnym \u017cadnego istotnego zwi\u0105zku. \u015awi\u0119ty Pawe\u0142 uczy \u201eg\u0142osimy Chrystusa ukrzy\u017cowanego, kt\u00f3ry jest zgorszeniem dla \u017byd\u00f3w, a g\u0142upstwem dla pogan\u2026\u201d(1 Kor 1,23-24). Tak wi\u0119c, mimo podobnego uk\u0142adu przestrzennego \u2013 przeci\u0119cia dw\u00f3ch linii \u2013 krzy\u017c Chrystusowy si\u0119ga ku bolesnemu dziejom ludzkiemu grzechowi.<\/p>\n\n\n\n \u015amier\u0107 krzy\u017cowa podj\u0119ta dla zbawienia ludzko\u015bci, uczyni\u0142a z krzy\u017ca symbol zwyci\u0119stwa i mi\u0142o\u015bci. Na tym w\u0142a\u015bnie polega\u0142o genialne przeczucie \u015bw. Paw\u0142a, kt\u00f3ry w czasach prze\u015bladowa\u0144 za wiar\u0119, kiedy krzy\u017c budzi\u0142 zrozumia\u0142o groz\u0119, g\u0142osi\u0142 jednak mi\u0142o\u015b\u0107 krzy\u017ca. Chrze\u015bcijanie d\u0142ugo l\u0119kali si\u0119 tego znaku. Jeszcze na soborze w Nicei (325 r.) na tronie cesarskim le\u017ca\u0142a tylko otwarta ksi\u0119ga Pisma \u015awi\u0119tego.<\/p>\n\n\n\n Jednak zniesienie kary krzy\u017ca przez Konstantyna Wielkiego i odnalezienie przez \u015bw. Helen\u0119 relikwii Krzy\u017ca Pa\u0144skiego (w 309 roku), sprawi\u0142y, \u017ce znak ten sta\u0142 si\u0119 coraz powszechniej symbolem chrze\u015bcija\u0144stwa. Od IX wieku znak krzy\u017ca z\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 z plastycznym przedstawieniem postaci Chrystusa triumfuj\u0105cego, Kr\u00f3la Chwa\u0142y. Dopiero w p\u00f3\u017anym \u015bredniowieczu pojawi\u0142y si\u0119 tzw. krzy\u017ce mistyczne, przedstawiaj\u0105ce Chrystusa cierpi\u0105cego, rozci\u0105gni\u0119tego na krzy\u017cu z grymasem b\u00f3lu na twarzy. Zasadniczo krzy\u017c z wizerunkiem Chrystusa cierpi\u0105cego winien si\u0119 znajdowa\u0107 w bezpo\u015bredniej blisko\u015bci o\u0142tarza. Mo\u017ce nim by\u0107 przyniesiony w procesji krzy\u017c procesyjny, ustawiony obok o\u0142tarza. Ministrant nios\u0105cy krzy\u017c procesyjny nigdy nie przykl\u0119ka z krzy\u017cem, ale wykonuje uk\u0142on.<\/p>\n\n\n\n Krzy\u017c przybiera r\u00f3\u017cn\u0105 form\u0119: krzy\u017c procesyjny \u2013 b\u0119d\u0105cy w ka\u017cdym ko\u015bciele, papieski, arcybiskupi, biskupi \u2013 to pektora\u0142, a tak\u017ce krzy\u017c \u0142aci\u0144ski, grecki, jerozolimski, krzy\u017c \u015bw. Andrzeja (X). W krajach katolickich krzy\u017c wie\u0144cz\u0105cy wie\u017ce i kopu\u0142y ko\u015bcio\u0142\u00f3w, krzy\u017ce przydro\u017cne, nagrobki, nierozerwalnie \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 z ich krajobrazem. Krzy\u017c jest obecny w ka\u017cdym chrze\u015bcija\u0144skim domu, szkole, zak\u0142adzie pracy. Struktura krzy\u017ca jest bardzo zbli\u017cona do struktury Eucharystii. Belka pinowa \u0142\u0105czy niebo z ziemi\u0105, a belka pozioma \u2013 symbolizuje ramiona Chrystusa, kt\u00f3ry chce wszystkich przyci\u0105gn\u0105\u0107 do siebie (J 12,32); a wi\u0119c zjednoczy\u0107 ludzi mi\u0119dzy sob\u0105.<\/p>\n\n\n\n (z \u0142ac.: tabernaculum = namiot, przybytek, \u015bwi\u0105tynia) \u2013 to miejsce przechowywania Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu w ko\u015bciele. Nie by\u0142o znane pierwszym chrze\u015bcijanom, kt\u00f3rzy spo\u017cywali Eucharysti\u0119 w czasie uczestniczenia w niej, pozosta\u0142a za\u015b cz\u0119\u015b\u0107 konsekrowanego chleba by\u0142a zanoszona chorym i wi\u0119\u017aniom przez akolit\u00f3w. Wsp\u00f3lna eucharystia by\u0142a odprawiana bowiem tylko raz w tygodniu; w niedziel\u0119. Nie jest prawd\u0105, i\u017c pierwsi chrze\u015bcijanie zabierali ze sob\u0105 Eucharysti\u0119 (dzi\u015b powiedzieliby\u015bmy: Komuni\u0119) do swoich dom\u00f3w. Owszem, zabierano do dom\u00f3w ze zgromadze\u0144 eucharystycznych pob\u0142ogos\u0142awione chleby, lecz by\u0142y to tzw. eulogie, a nie postacie konsekrowane. Chleby te by\u0142y rozdawane biednym i chorym.<\/p>\n\n\n\n Wraz z rozwojem chrze\u015bcija\u0144stwa i pojawieniem si\u0119 zagro\u017cenia profanacji nale\u017ca\u0142o znale\u017a\u0107 nowe rozwi\u0105zania. Pocz\u0105tkowo konsekrowany chleb przechowywano w zakrystiach. Jednak w gotyku wraz z rozbudow\u0105 o\u0142tarzy przy\u015bciennych, postanowiono umie\u015bci\u0107 szafk\u0119 z konsekrowanym na widoku publicznym.<\/p>\n\n\n\n Obecnie, po reformach II Soboru Watyka\u0144skiego o\u0142tarze s\u0105 wolno stoj\u0105ce. Pozwoli\u0142o to na lepsze ukazanie tabernakulum, kt\u00f3re nie ginie ju\u017c ogromnym, pe\u0142nym przepychu o\u0142tarzu. Wsp\u00f3\u0142czesne tabernakulum to ognioodporny sejf, cz\u0119sto wyz\u0142acany, z inskrypcj\u0105 IHS na froncie. Coraz cz\u0119\u015bciej odchodzi si\u0119 od umieszczania tabernakulum na prezbiterium, w ten spos\u00f3b podkre\u015blaj\u0105c rol\u0119 samego o\u0142tarza; umieszczany w osobnej nawie, b\u0105d\u017a kaplicy jest bli\u017cszy wiernemu i pozwala lepiej odczu\u0107 obecno\u015b\u0107 Pana podczas adoracji.<\/p>\n\n\n\n Jej pochodzenie si\u0119ga staro\u017cytno\u015bci, kiedy lampki oliwne z gliny lub br\u0105zu nape\u0142niano t\u0142uszczem, g\u0142\u00f3wnie oliw\u0105 i s\u0142u\u017cy\u0142y do o\u015bwietlania dom\u00f3w i ko\u015bcio\u0142\u00f3w. We wczesnym \u015bredniowieczu utrwali\u0142 si\u0119 zwyczaj palenia lampki w dzie\u0144 i w nocy przed miejscem przechowywania Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu. St\u0105d jej nazwa \u201ewieczna\u201d.<\/p>\n\n\n\n Wieczna lampka wykonana by\u0142a dawniej ze srebra, miedzi i z\u0142oconego br\u0105zu, posiada\u0142a kszta\u0142t go\u0142\u0119bicy, ryby lub ozdobnego kosza. Zawieszano j\u0105 nad tabernakulum, czuwaj\u0105c by nigdy nie zgas\u0142a. Obecnie stosuje si\u0119 lampy elektryczne, wykonane z czerwonego szk\u0142a, koloru symbolizuj\u0105cego mi\u0142o\u015b\u0107 Boga do Ludzi.<\/p>\n\n\n\n Ozdobny daszek niesiony nad monstrancj\u0105 z Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramentem podczas procesji eucharystycznych. Jego pochodzenie jest zwi\u0105zane z etykiet\u0105 dworsk\u0105; niegdy\u015b nad niekt\u00f3rymi w\u0142adcami noszono baldachim, by ochroni\u0107 go przed uci\u0105\u017cliwym s\u0142o\u0144cem lub deszczem. By\u0142a to oznaka czci i wa\u017cno\u015bci osoby, nad kt\u00f3r\u0105 niesiony by\u0142 przez s\u0142ugi baldachim. Symbolika ta zachowa\u0142a si\u0119 do dzisiaj w naszej liturgii; niesiony przez s\u0142u\u017cb\u0119 liturgiczn\u0105 baldachim symbolizuje nasz\u0105 cze\u015b\u0107 oddawan\u0105 Chrystusowi obecnemu w Eucharystii.<\/p>\n\n\n\n Kropid\u0142o \u2013 jest to sprz\u0119t liturgiczny u\u017cywany podczas obrz\u0119du aspersji (oczyszczenia). Poprzez pokropienie wod\u0105 \u015bwi\u0119con\u0105 w tym zast\u0119puj\u0105cym akt pokuty obrz\u0119dzie, wierni wspominaj\u0105c sw\u00f3j w\u0142asny chrzest poddaj\u0105 si\u0119 duchowemu oczyszczeniu. W Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym czytamy: \u201ePokropisz hizopem Panie, pokropisz a\u017c nad \u015bnieg wybielej\u0119\u201d. Kropid\u0142o stosujemy tak\u017ce przy udzielaniu sakramentali\u00f3w: po\u015bwi\u0119ceniu r\u00f3\u017ca\u0144c\u00f3w, medalik\u00f3w itp. Kropid\u0142o jest u\u017cywane tak\u017ce przy wizytach kol\u0119dowych; gdy skrapiamy wod\u0105 \u015bwi\u0119con\u0105 nasze mieszkania, prosz\u0105c o b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo dla nas przez ca\u0142y rok. Kropid\u0142o mo\u017ce by\u0107 metalowe lub sporz\u0105dzone z trzciny.<\/p>\n\n\n\n Kocio\u0142ek \u2013 zazwyczaj metalowe i ozdobne naczynie przypominaj\u0105ce wiaderko z r\u0105czk\u0105, s\u0142u\u017c\u0105ce do przenoszenia wody \u015bwi\u0119conej podczas obrz\u0119du aspersji.<\/p>\n\n\n\n Dzwonki z uchwytem, kt\u00f3rymi ministranci dzwoni\u0105 w czasie celebracji Eucharystii oraz nabo\u017ce\u0144stw s\u0142u\u017c\u0105 do sygnalizowania zmiany postaw w zgromadzeniu liturgicznym. Gong jest to metalowa czasza umieszczona na stopce, w kt\u00f3r\u0105 ministrant uderza drewnian\u0105 pa\u0142k\u0105. Z kolei gong s\u0142u\u017cy do szczeg\u00f3lnego wyr\u00f3\u017cnienia momentu przeistoczenia we Mszy \u015bw. Zwyczaje dotycz\u0105ce sposobu i ilo\u015bci wykonywanego dzwonienia i uderze\u0144 gongu s\u0105 bardzo zr\u00f3\u017cnicowane. Dokumenty liturgiczne wspominaj\u0105, i\u017c ministrant winien da\u0107 znak dzwonkiem przed przeistoczeniem, aby wierni przyj\u0119li postaw\u0119 kl\u0119cz\u0105c\u0105.<\/p>\n\n\n\n Ponadto zaleca si\u0119 dzwonienie:<\/p>\n\n\n\n Winno si\u0119 zadba\u0107, by zar\u00f3wno dzwonienie jak i gongowanie by\u0142o wykonywane starannie i dok\u0142adnie, a nade wszystko \u2013 w odpowiednich momentach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Przedmioty liturgiczne\u00a0s\u0105 to ruchome elementy przestrzeni ko\u015bcio\u0142a, s\u0142u\u017c\u0105ce do sprawowania liturgii, a tak\u017ce szaty liturgiczne (opisane s\u0105 one w innym dziale). Pocz\u0105tkowo do sprawowania Eucharystii stosowano przedmioty codziennego u\u017cytku. Tak samo szaty liturgiczne; pierwotnie by\u0142y to ubrania noszone od \u015bwi\u0119ta. Dopiero z czasem zacz\u0119to tworzy\u0107 specjalnie do tego celu przeznaczone naczynia i rzeczy. Do wykonania […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":4893,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-4874","page","type-page","status-publish","hentry"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ministranci.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/4874","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ministranci.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ministranci.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ministranci.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ministranci.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4874"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.ministranci.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/4874\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4875,"href":"https:\/\/www.ministranci.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/4874\/revisions\/4875"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ministranci.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/4893"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ministranci.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4874"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n
Kielich i patena
Rurka
Puszka
Monstrancja
Kustodia
Korpora\u0142<\/td>Puryfikaterz
R\u0119czniczek
Palka
Welon
Bursa
Ampu\u0142ki<\/td>Lawaterz (lavabo)
Waskulum
Kadzid\u0142o
\u0141\u00f3dka
\u015awieca
Pascha\u0142<\/td>Krzy\u017c
Tabernakulum
Wieczna lampka
Baldachim
Kropid\u0142o i kocio\u0142ek
Dzwonki i gong<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n
Woda<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Kielich i patena<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Rurka<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Puszka (cyborium)<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Monstrancja<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Kustodia<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Korpora\u0142<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Puryfikaterz<\/strong><\/p>\n\n\n\n
R\u0119czniczek<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Palka<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Welon<\/strong><\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Osobno mo\u017cna jeszcze wymieni\u0107 sukienk\u0119, kt\u00f3r\u0105 przykrywa si\u0119 puszki przechowywane w tabernakulum (patrz: puszka).<\/p>\n\n\n\n
Bursa<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Ampu\u0142ki<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Lawaterz (lavabo)<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Waskulum<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Kadzid\u0142o (trybularz)<\/strong><\/p>\n\n\n\n
\u0141\u00f3dka (navicula)<\/strong><\/p>\n\n\n\n
\u015awieca<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Pascha\u0142<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n
\n
\u015awieca ta, zostaje w uroczystej, tr\u00f3jetapowej procesji wniesiona do ciemnego wn\u0119trza \u015bwi\u0105tyni ze \u015bpiewem: \u201e\u015awiat\u0142o Chrystusa!\u201d. Od pascha\u0142u w liturgi\u0119 Wigilii Paschalnej odpalamy swoje \u015bwiece, na znak przyj\u0119cia \u015awiat\u0142a Chrystusa \u2013 prawdy o jego zmartwychwstaniu. Chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej prezbiter lub diakon \u015bpiewaj\u0105c tzw. or\u0119dzie wielkanocne (Exsultet) zwraca si\u0119 przodem do pascha\u0142u, \u015bpiewaj\u0105c o nim nast\u0119puj\u0105ce s\u0142owa: \u201ePrzyjmij Ojcze \u015awi\u0119ty wieczorn\u0105 ofiar\u0119 uwielbienia, kt\u00f3r\u0105 Ci sk\u0142ada Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015awi\u0119ty, uroczy\u015bcie ofiaruj\u0105c przez r\u0119ce swoich s\u0142ug t\u0119 \u015bwiec\u0119, owoc pracy pszczelego roju. Prosimy Ci\u0119 przeto, Panie, niech ta \u015bwieca po\u015bwi\u0119cona na chwa\u0142\u0119 Twojego imienia, nieustannie p\u0142onie, aby rozproszy\u0107 mrok tej nocy. Przyj\u0119ta przez Ciebie, jako wo\u0144 przyjemna, niechaj si\u0119 z\u0142\u0105czy ze \u015bwiat\u0142ami nieba. Niech ta \u015bwieca p\u0142onie, gdy wzejdzie s\u0142o\u0144ce nie znaj\u0105ce zachodu: Jezus Chrystus, Tw\u00f3j Syn Zmartwychwsta\u0142y, kt\u00f3ry o\u015bwieca ludzko\u015b\u0107 swoim \u015bwiat\u0142em i z Tob\u0105 \u017cyje i kr\u00f3luje na wieki wiek\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Krzy\u017c<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Tabernakulum<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Wieczna lampka<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Baldachim<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Kropid\u0142o i kocio\u0142ek<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Dzwonki i gong<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n