{"id":4870,"date":"2025-12-27T18:41:23","date_gmt":"2025-12-27T17:41:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ministranci.katowice.pl\/?page_id=4870"},"modified":"2025-12-27T18:59:17","modified_gmt":"2025-12-27T17:59:17","slug":"symbolika-elementow-naturalnych-w-liturgii","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.ministranci.katowice.pl\/?page_id=4870","title":{"rendered":"Symbolika element\u00f3w naturalnych w liturgii"},"content":{"rendered":"\n
W liturgii, poza symbolami umownymi, istniej\u0105 pewne elementy naturalne; czyli zaczerpni\u0119te wprost z natury. S\u0105 to np. ogie\u0144, woda, \u015bwiat\u0142o. Ich stosowanie wynika z faktu, \u017ce ca\u0142e stworzenie uczestniczy w liturgii; nie tylko to, co duchowe, ale i to, co cielesne, materialne. Poza tym cz\u0142owiek, jako cia\u0142o i dusza, poznaje Boga, jego tajemnice, tak przez dusz\u0119, jak i przez zmys\u0142y.<\/strong><\/h5>\n\n\n\n
 <\/h5>\n\n\n\n
Chleb i wino<\/h5>\n\n\n\n
Chleb i wino s\u0105 elementami niezb\u0119dnymi do sprawowania Mszy \u015bw. Do przeistoczenia u\u017cywa si\u0119, za przyk\u0142adem Chrystusa, niekwaszonego chleba pszennego i wina z ma\u0142\u0105 domieszk\u0105 wody.<\/h5>\n\n\n\n
Chleb w \u017cyciu cz\u0142owieka jest niezast\u0105piony i jego wymowa znaczeniowa ma dlatego wielk\u0105 si\u0142\u0119, tak\u017ce w liturgii. Chleb, jak cz\u0142owiek, wyrasta z ziemi. Jest darem Bo\u017cym.<\/h5>\n\n\n\n
Pocz\u0105tkowo wierni przynosili ze sob\u0105 na zgromadzenie eucharystyczne normalne, domowe chleby, cz\u0119sto kwaszone, w kszta\u0142cie pe\u0142nego ko\u0142a lub wie\u0144ca. Od VIII w. na Zachodzie chrze\u015bcija\u0144skim zacz\u0119to konsekrowa\u0107 chleb wy\u0142\u0105cznie nie kwaszony, na\u015bladuj\u0105c Ostatni\u0105 Wieczerz\u0119.<\/h5>\n\n\n\n
 <\/h5>\n\n\n\n
Do przeistoczenia starano si\u0119 zawsze u\u017cywa\u0107 chleb lepszego gatunku. Chleb konsekrowany \u0142amano na mniejsze kawa\u0142ki, stosownie do ilo\u015bci przyst\u0119puj\u0105cych do Komunii \u015bwi\u0119tej. Od IX w., a powszechnie od XII w. wypiekano gotowe hostie. Z wielkiego szacunku dla ich przeznaczenia, wyt\u0142aczano na nich wizerunek Chrystusa lub inne symbole zwi\u0105zane z Jego Ofiar\u0105, a przy ich wypiekaniu, szczeg\u00f3lnie w klasztorach, brali udzia\u0142 kap\u0142ani i diakoni ubrani w alby i \u015bpiewaj\u0105cy psalmy.<\/h5>\n\n\n\n
Wino w staro\u017cytno\u015bci nale\u017ca\u0142o do artyku\u0142\u00f3w koniecznych do \u017cycia, jak chleb i woda. Do dzi\u015b w kulturze \u015br\u00f3dziemnomorskiej wino jest spo\u017cywane niemal przez wszystkich \u2013 jednak zazwyczaj rozcie\u0144czone z wod\u0105. Kultura picia wina domaga si\u0119, by nie spo\u017cywano go przed po\u0142udniem, najlepiej za\u015b \u2013 wieczorem (st\u0105d zdziwienie \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rym wydawa\u0142o si\u0119, i\u017c Aposto\u0142owie po zes\u0142aniu Ducha \u015bw. s\u0105 pijani, \u017ce \u201ejest dopiero trzecia godzina dnia\u201d (czyli nasza dziewi\u0105ta rano!), a uczniowie ju\u017c s\u0105 pijani.<\/h5>\n\n\n\n
W Starym Testamencie czytamy i\u017c B\u00f3g powierzy\u0142 trosk\u0119 o winnice cz\u0142owiekowi. Ich owoce raduj\u0105 serce (Ps 103,15), pozwalaj\u0105 zapomnie\u0107 o trudzie i zm\u0119czeniu. St\u0105d do uroczystych uczt nale\u017ca\u0142 kielich z winem, nad kt\u00f3rym odmawiano specjaln\u0105 modlitw\u0119 dzi\u0119kczynn\u0105. Podobnie te\u017c nie zabrak\u0142o kielicha tak\u017ce przy Ostatniej Wieczerzy, b\u0119d\u0105cej uroczyst\u0105 uczt\u0105 paschaln\u0105 i r\u00f3wnocze\u015bnie po\u017cegnaln\u0105. W czasie wieczerzy paschalnej, spo\u017cywanej przez Izraelit\u00f3w na pami\u0105tk\u0119 wyj\u015bcia z Egiptu, wypijano a\u017c cztery kielichy wina.<\/h5>\n\n\n\n
 <\/h5>\n\n\n\n
Chleb i wino z jednej strony symbolizuj\u0105 cz\u0142owieka, jego prac\u0119 i trud wk\u0142adany w ich produkcj\u0119, a z drugiej strony symbolizuj\u0119 Chrystusa, kt\u00f3ry sam, zapowiadaj\u0105c ustanowienie Eucharystii, nazwa\u0142 siebie chlebem \u017cywym (J 6,48) i winnym szczepem z tkwi\u0105cymi w nim licznymi ga\u0142\u0105zkami (J 15,1), symbolizuj\u0105cymi zjednoczenie wiernych z Chrystusem i udzia\u0142 w Jego B\u00f3stwie. Zatem zar\u00f3wno chleb jak i wino s\u0105 symbolami ludzkiej pracy, potu, zabieg\u00f3w o utrzymanie \u017cycia biologicznego \u2013 po przeistoczeniu staj\u0119 si\u0119 one pokarmem duchowym, podtrzymuj\u0105cym \u017cycie nadprzyrodzone.<\/h5>\n\n\n\n
O symbolice tkwi\u0105cej w chlebie i winie cz\u0119sto wzmiankowali pisarze i Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a. Symbolik\u0119 t\u0119 trafnie podsumowa\u0142a pie\u015b\u0144 eucharystyczna: \u201eJeden chleb, co zmienia si\u0119 w Chrystusa Cia\u0142o, z wielu ziaren pszenicznych si\u0119 rodzi. Jedno wino, co si\u0119 Krwi\u0105 Chrystusa sta\u0142o, z soku wielu winnych gron pochodzi. Jak ten chleb, co z\u0142\u0105czy\u0142 z\u0142ote ziarna, tak niech mi\u0142o\u015b\u0107 z\u0142\u0105czy nas ofiarna. Jak ten kielich \u0142\u0105czy kropel wiele, tak nas, Chryste, w swoim z\u0142\u0105cz Ko\u015bciele\u201d. Jest to my\u015bl patrystyczna prosto uj\u0119ta. Chleb sporz\u0105dzony z wielu ziaren \u0142amie si\u0119 na wiele cz\u0119\u015bci, aby wszyscy siedz\u0105cy przy stole mogli si\u0119 posili\u0107. Jest to obraz jednocz\u0105cej funkcji uczty.<\/h5>\n\n\n\n
 <\/h5>\n\n\n\n
Jednocz\u0105ca si\u0142a uczty Eucharystycznej ma wy\u017cszy poziom, nadprzyrodzony. \u015awi\u0119ty Pawe\u0142 podkre\u015bla t\u0119 si\u0142\u0119, gdy pisze o Eucharystii: \u201emy, liczni, tworzymy jedno cia\u0142o. Wszyscy bowiem bierzemy z tego samego chleba\u201d; (1 Kor 10,17). Dlatego te\u017c w chlebie, spo\u017cywanym przez chrze\u015bcijan, upatrywano znak przysz\u0142ej jedno\u015bci (hymn Didache). Ca\u0142e zbawcze dzie\u0142o Chrystusa mia\u0142o ten cel, \u201eaby rozproszone dzieci Bo\u017ce zgromadzi\u0107 w jedno\u201d (J 11,52).<\/h5>\n\n\n\n
Liturgia kontynuuje to dzie\u0142o, kt\u00f3rego ostatecznym celem jest zjednoczenie wszystkich w Chrystusie, w Jego Kr\u00f3lestwie. Kr\u00f3lestwo Chrystusa cz\u0119sto przyr\u00f3wnywane jest w Pi\u015bmie \u015bwi\u0119tym do uczty (Mt 2,2-9; 25,10; \u0141k 12,36; 14,16-24; Ap 18,9). Ka\u017cda z tych symbolicznych przypowie\u015bci ma wymiar eschatologiczny. Zapowiada uczt\u0119 eschatologiczn\u0105 w Kr\u00f3lestwie niebieskim. Dlatego Instrukcja o kulcie Tajemnicy Eucharystii poleca: \u201eze wzgl\u0119du na wymow\u0119 znaku Komunia \u015bw. nabiera pe\u0142niejszego wyrazu gdy jest przyjmowana pod obiema postaciami. W tej bowiem formie ukazuje si\u0119 w doskonalszym \u015bwietle znak uczty Eucharystycznej i ja\u015bniej wyra\u017ca si\u0119 wola dope\u0142nienia nowego i wiecznego przymierza we Krwi Pana. Ja\u015bniej te\u017c uwydatnia si\u0119 zwi\u0105zek istniej\u0105cy mi\u0119dzy uczta Eucharystyczn\u0105, a uczt\u0105 eschatologiczn\u0105 w kr\u00f3lestwie Ojca\u201d (nr 32).<\/h5>\n\n\n\n
 <\/h5>\n\n\n\n
Og\u00f3lne Wprowadzenie do Msza\u0142u Rzymskiego Paw\u0142a VI, na temat omawianej symboliki pisze:<\/h5>\n\n\n\n
\u201eNatura znaku domaga si\u0119 tego, by materia s\u0142u\u017c\u0105ca do sprawowania Eucharystii mia\u0142a wygl\u0105d pokarmu. Wynika st\u0105d, \u017ce chleb eucharystyczny, jakkolwiek nie kwaszony i w formie tradycyjnej, powinien by\u0107 tak sporz\u0105dzony, aby kap\u0142an w czasie Mszy z ludem m\u00f3g\u0142 rzeczywi\u015bcie prze\u0142ama\u0107 hosti\u0119 na kilka cz\u0119\u015bci i rozdzieli\u0107 przynajmniej niekt\u00f3rym wiernym. Nie wyklucza si\u0119 jednak ma\u0142ych hostii, gdy wymaga tego wi\u0119ksza liczba przyjmuj\u0105cych Komuni\u0119 \u015bw. lub inne racje duszpasterskie. Czynno\u015b\u0107 \u0142amania chleba, kt\u00f3ra w okresie apostolskim da\u0142a nazw\u0119 Eucharystii, ujawni moc i wymow\u0119 znaku jedno\u015bci wszystkich w jednym chlebie. B\u0119dzie te\u017c znakiem mi\u0142o\u015bci, poniewa\u017c jeden chleb dzieli si\u0119 mi\u0119dzy braci\u201d (OWMR nr 283).<\/h5>\n\n\n\n
 <\/h5>\n\n\n\n
Woda<\/h5>\n\n\n\n
Woda ma szerokie zastosowanie w wielu kultach religijnych; tak\u017ce w chrze\u015bcija\u0144stwie. Woda symbolizuje \u017cycie, p\u0142odno\u015b\u0107, pokrzepienie, ale tak\u017ce zniszczenie (potop \u2013 Rdz 6,17). Obmycie wod\u0105 (ablucja) symbolizuje oczyszczenie, przede wszystkim moralne (kap\u0142an obmywaj\u0105c r\u0119ce po przygotowaniu dar\u00f3w we Mszy \u015bw. m\u00f3wi: Obmyj mnie Panie z mojej winy i oczy\u015b\u0107 mnie z grzechu mojego). Woda w Starym Testamencie by\u0142a tak\u017ce zapowiedzi\u0105 nape\u0142nienia Duchem (Ez 36,25nn), kt\u00f3re spe\u0142ni\u0142o si\u0119 ostatecznie w Nowym Testamencie w zes\u0142aniu Ducha \u015awi\u0119tego. Woda jest wi\u0119c tak\u017ce szczeg\u00f3lnym symbolem Ducha \u015awi\u0119tego (J 3,5; J 4,14), kt\u00f3ry rozlewa si\u0119 w naszych sercach. Wszak o Duchu \u015awi\u0119tym \u015bpiewamy w hymnie Veni creator: \u201ew pracy ty\u015b och\u0142od\u0105, w skwarze \u017cyw\u0105 wod\u0105\u201e.<\/h5>\n\n\n\n
W liturgii Wigilii Paschalnej w noc Wielkiej Soboty odbywa si\u0119 uroczysta liturgia chrzcielna, w czasie kt\u00f3rej poprzez zanurzenie w chrzcielnicy pascha\u0142u, dokonuje si\u0119 po\u015bwi\u0119cenie wody. W\u00f3wczas te\u017c, w czytaniach liturgii s\u0142owa, woda ukazuje si\u0119 nam, jako symbol wyratowania narodu izraelskiego z niewoli Egipcjan (przej\u015bcie przez Morze Czerwone \u2013 Wj 13-14), a tak\u017ce jako narz\u0119dzie kary na narodzie egipskim.<\/h5>\n\n\n\n
Jednak najpe\u0142niej liturgiczna symbolika wody objawia si\u0119 w sakramencie chrztu \u015bwi\u0119tego, szczeg\u00f3lnie w tekstach towarzysz\u0105cych jego udzielaniu. Sam Chrystus m\u00f3wi Nikodemowi, i\u017c trzeba nam si\u0119 na nowo narodzi\u0107 z wody i z Ducha (J 3,5); a wi\u0119c: przez Chrzest, w kt\u00f3rym wraz z obmyciem wod\u0105 chrzcieln\u0105, uwalniaj\u0105cym nas od grzechu pierworodnego, otrzymujemy dar Ducha \u015awi\u0119tego. Woda, dzi\u0119ki dzia\u0142aniu Ducha \u015awi\u0119tego, zyska\u0142a moc u\u015bwi\u0119cania. Sam\u0105 wod\u0119 u\u015bwi\u0119ci\u0142 Chrystus podczas swego chrztu, gdy zst\u0105pi\u0142 w wody Jordanu (Mt 3,13-17).<\/h5>\n\n\n\n
 <\/h5>\n\n\n\n
Wody u\u017cywamy w liturgii:<\/h5>\n\n\n\n
    \n
  • We Mszy \u015bw. podczas tzw. aspersji \u2013 czyli pokropienia wiernych wod\u0105 \u015bwi\u0119con\u0105 podczas Eucharystii w niedziel\u0119, zamiast aktu pokuty; w Eucharystii: wod\u0119 wlewa si\u0119 wraz z winem do kielicha, w kt\u00f3rym dokona si\u0119 przeistoczenie w Krew Pa\u0144sk\u0105, a tak\u017ce w czasie obmycia r\u0105k przez kap\u0142ana.<\/li>\n\n\n\n
  • w sakramencie chrztu<\/li>\n\n\n\n
  • wod\u0105 \u015bwi\u0119con\u0105 czynimy znak krzy\u017ca przy wej\u015bciu oraz przy wyj\u015bciu ze \u015bwi\u0105tyni, a tak\u017ce u\u017cywamy jej przy po\u015bwi\u0119caniu dewocjonali\u00f3w, pokropieniu trumny w czasie liturgii pogrzebu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
    Moc i dzia\u0142anie wody wspaniale oddaje modlitwa b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa wody, kt\u00f3rej Ko\u015bci\u00f3\u0142 u\u017cywa przy sakramencie chrztu:<\/h5>\n\n\n\n
    Bo\u017ce, ty niewidzialn\u0105 moc\u0105 dokonujesz rzeczy niezwyk\u0142ych przez sakramentalne znaki.
    Ty w ci\u0105gu dziej\u00f3w zbawienia przygotowa\u0142e\u015b wod\u0119 przez Ciebie stworzon\u0105,
    aby wyra\u017ca\u0142a \u0142ask\u0119 chrztu \u015bwi\u0119tego.
    Na pocz\u0105tku \u015bwiata Tw\u00f3j Duch unosi\u0142 si\u0119 nad wodami, aby ju\u017c wtedy woda nabra\u0142a mocy u\u015bwi\u0119cania.
    Bo\u017ce, Ty nawet w wodach potopu da\u0142e\u015b nam obraz odrodzenia,
    bo ten sam \u017cywio\u0142 po\u0142o\u017cy\u0142 kres wyst\u0119pkom i da\u0142 pocz\u0105tek cnotom.
    Bo\u017ce, Ty sprawi\u0142e\u015b, \u017ce synowie Abrahama przeszli po suchym dnie Morza Czerwonego,
    aby nar\u00f3d wyzwolony z niewoli faraona sta\u0142 si\u0119 obrazem przysz\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci ochrzczonych.
    Bo\u017ce, Tw\u00f3j Syn, ochrzczony przez Jana w wodach Jordanu, zosta\u0142 namaszczony Duchem \u015awi\u0119tym,
    a gdy wisia\u0142 na krzy\u017cu, z Jego boku wyp\u0142yn\u0119\u0142a krew i woda, po swoim za\u015b zmartwychwstaniu nakaza\u0142 uczniom: \u201eId\u017acie i nauczajcie wszystkie narody,
    udzielaj\u0105c im chrztu w imi\u0119 Ojca i Syna, i Ducha \u015awi\u0119tego\u201d.
    Wejrzyj na sw\u00f3j Ko\u015bci\u00f3\u0142 i racz mu otworzy\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142o chrztu \u015bwi\u0119tego.
    Niechaj ta woda przez Ducha \u015awi\u0119tego otrzyma \u0142ask\u0119 Twojego Jednorodzonego Syna, aby cz\u0142owiek stworzony na twoje podobie\u0144stwo i przez sakrament chrztu obmyty z wszelkich brud\u00f3w grzechu,
    odrodzi\u0142 si\u0119 z wody i z Ducha \u015awi\u0119tego do nowego \u017cycia dziecka Bo\u017cego.<\/h5>\n\n\n\n
     <\/h5>\n\n\n\n
     <\/h5>\n\n\n\n
    Ogie\u0144<\/h5>\n\n\n\n
    Ogie\u0144 w liturgii symbolizuje \u017cyw\u0105 obecno\u015b\u0107 Boga w\u015br\u00f3d ludzi. Symbolik\u0119 ta zaczerpni\u0119to m.in. z biblijnej historii wyj\u015bcia Izraelit\u00f3w z Egiptu: w\u00f3wczas Jahwe by\u0142 dla Izraela przewodnikiem: w dzie\u0144 prowadzi\u0142 ich jako s\u0142up ob\u0142oku, w nocy za\u015b by\u0142o obecny w\u015br\u00f3d nich jako s\u0142up ognia (Wj 13,21). Tak\u017ce w krzaku gorej\u0105cym B\u00f3g ukaza\u0142 si\u0119 Moj\u017ceszowi w ogniu, kt\u00f3ry p\u0142on\u0105c \u2013 nie spala (Wj 3,1-6).<\/h5>\n\n\n\n
    Ogie\u0144 jest tak\u017ce szczeg\u00f3ln\u0105 oznak\u0105 obecno\u015bci i dzia\u0142ania Ducha \u015awi\u0119tego, kt\u00f3ry podczas zst\u0105pienia na Aposto\u0142\u00f3w w Wieczerniku ukaza\u0142 si\u0119 nad nimi w postaci ognistych j\u0119zyk\u00f3w (Dz 2,1-13). Ponadto ogie\u0144 symbolizuje \u017cycie, ciep\u0142o, mi\u0142o\u015b\u0107, ale tak\u017ce zniszczenie; by\u0142 narz\u0119dziem gniewu Bo\u017cego i kary, kt\u00f3re B\u00f3g zsy\u0142a\u0142 czasem na niewiernych ludzi (Sodoma i Gomora) \u2013 Iz 26,11; Ps 79; Rdz 19,24, a tak\u017ce obrazem S\u0105du Ostatecznego: Mt 13,40-42.<\/h5>\n\n\n\n
    W Nowym Testamencie ogie\u0144 zyska\u0142 symbolik\u0119 oczyszczaj\u0105c\u0105: B\u00f3g wypr\u00f3bowuje ludzi, jak si\u0119 pr\u00f3buje z\u0142oto: czyli w ogniu, kt\u00f3ry ma moc oczyszczania ze wszystkiego, co zb\u0119dne i bezwarto\u015bciowe. Jezus sam m\u00f3wi: ka\u017cdy w ogniu b\u0119dzie posolony (Mk 9,49) \u2013 czyli zostanie wypr\u00f3bowany w cierpieniach i do\u015bwiadczeniach.<\/h5>\n\n\n\n
     <\/h5>\n\n\n\n
     <\/h5>\n\n\n\n
    \u015awiat\u0142o<\/h5>\n\n\n\n
    Pierwotnie \u015bwiat\u0142o nie mia\u0142o w chrze\u015bcija\u0144stwie swojej symboliki w liturgii \u2013 s\u0142u\u017cy\u0142o jedynie do rozja\u015bniania ciemno\u015bci, panuj\u0105cych w \u015bwi\u0105tyniach i katakumbach. P\u00f3\u017aniej \u015bwiat\u0142o sta\u0142o si\u0119 symbolem rado\u015bci \u2013 pisze o tym \u015bw. Hieronim (V w.); gdy ma si\u0119 czyta\u0107 Ewangeli\u0119, w\u00f3wczas, pomimo dnia, zapala si\u0119 \u015bwiat\u0142o, by da\u0107 wyraz rado\u015bci. Ponadto \u015bwiat\u0142o symbolizuje prawd\u0119- \u015bwiat\u0142o rozja\u015bnia ciemno\u015bci i mroki niewiedzy, k\u0142amstwa i grzechu. Chrystus jest sam\u0105 \u015bwiat\u0142o\u015bci\u0105 (patrz: symbolika \u015bwiecy paschalnej) \u2013 by\u0142 zapowiadany od wiek\u00f3w, jako \u015bwiat\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra mia\u0142a przyj\u015b\u0107 (Iz 49,6; Iz 60,1; \u0141k 1,79), ponadto sam siebie tak nazwa\u0142 (J 8,12). \u015awi\u0119ty Jan pisze: \u201eB\u00f3g jest \u015bwiat\u0142o\u015bci\u0105 i nie ma w Nim \u017cadnej ciemno\u015bci\u201d (1 J 1,5). On dzi\u0119ki swemu zmartwychwstaniu rozja\u015bni\u0142 mroki \u015bmierci, w kt\u00f3rych spowita by\u0142a ludzko\u015b\u0107. Najbardziej wymownym obrz\u0119dem, w kt\u00f3rym \u015bwiat\u0142o jest szczeg\u00f3lnie wa\u017cne, jest procesja \u015bwiat\u0142a (lucernarium), podczas Wigilii Paschalnej. Ze \u015bwiat\u0142em nierozerwalnie wi\u0105\u017ce si\u0119 symbolika \u015bwiecy, kt\u00f3ra daje i podtrzymuje \u015bwiat\u0142o.<\/h5>\n\n\n\n
    \u201eCzy wobec \u015bwiecy nie budzi si\u0119 w tobie jakie\u015b niezmiernie szlachetne uczucie? Sp\u00f3jrz, jak ona stoi niezachwianie w jednym miejscu, wyprostowana na ca\u0142\u0105 wysoko\u015b\u0107, czysta i dostojna. Tak spala si\u0119 ona w swym przeznaczeniu, niepowstrzymanie, stapiaj\u0105c si\u0119 w \u017car i \u015bwiat\u0142o.\u201d (R. Guardini, Znaki \u015bwi\u0119te).<\/h5>\n\n\n\n
     <\/h5>\n\n\n\n
    Kadzid\u0142o<\/h5>\n\n\n\n
    Dym kadzid\u0142a, czyli mirry: szlachetnej mieszanki ziaren \u017cywicy i wonno\u015bci, spalanej w kadzidle na w\u0119glu, jest bardzo cz\u0119sto u\u017cywany w liturgii chrze\u015bcija\u0144skiej. Kadzid\u0142o symbolizuje nasz\u0105 modlitw\u0119 i ofiary, kt\u00f3re unosz\u0105 si\u0119 przed Bo\u017cy tron tak, jak dym kadzielny. Mamy stawa\u0107 si\u0119, przez swoje modlitwy, ofiary i po\u015bwi\u0119cenia, woni\u0105 mi\u0142\u0105 Panu (por. por. Ez 20,41). Symbolika ta by\u0142a ju\u017c uznawana w Starym Testamencie (Syr 45,16; Ps 140,2), a utrwali\u0142a si\u0119 w Nowym Przymierzu (Ap 5,8; Ap 8,3-5). Kadzid\u0142o mia\u0142o tak\u017ce znaczenie oczyszczaj\u0105ce: okadzano ofiary przy sk\u0142adaniu ich Bogu w \u015bwi\u0105tyni: Kp\u0142 2,1n (samo kadzid\u0142o te\u017c by\u0142o ofiar\u0105), w\u0119glem, zabranym przez anio\u0142a z kadzid\u0142a na o\u0142tarzu, zosta\u0142 oczyszczony prorok Izajasz (Iz 6,1-7).<\/h5>\n\n\n\n
     <\/h5>\n\n\n\n
    Stare OWMR pisze o kadzidle, \u017ce \u201emodlitwa i ofiara Ko\u015bcio\u0142a wznosi si\u0119 jak dym kadzielny przed oblicze Boga\u201d (nr 51). Nowe OWMR (nr 276) m\u00f3wi, i\u017c wyra\u017ca ono cze\u015b\u0107 i modlitw\u0119. W liturgii okadza si\u0119 dymem kadzielnym przedmioty, a tak\u017ce osoby, by odda\u0107 im cze\u015b\u0107. W pocz\u0105tkach chrze\u015bcija\u0144stwa zdecydowanie od\u017cegnywano si\u0119 od stosowania kadzid\u0142a; by\u0142 to bowiem powszechny zwyczaj kult\u00f3w poga\u0144skich (ofiary kadzielne dla bo\u017ck\u00f3w), a p\u00f3\u017aniej \u2013 w czasie prze\u015bladowa\u0144 \u2013 znak wyparcia si\u0119 wiary chrze\u015bcija\u0144skiej, w\u0142a\u015bnie przez spalenie ziaren kadzid\u0142a przed pos\u0105giem poga\u0144skim (odst\u0119pc\u00f3w nazywano thurificati). Stosowanie kadzid\u0142a szczeg\u00f3lnie rozpowszechnione jest w obrz\u0105dkach bizantyjskich oraz w Ko\u015bciele Prawos\u0142awnym.<\/h5>\n\n\n\n
     <\/h5>\n\n\n\n
    Kto\u015b zapyta: w\u0142a\u015bciwie jakie znaczenie praktyczne ma u\u017cywanie w liturgii kadzid\u0142a? Obmycie r\u0105k jest dla oczyszczenia, u\u017cycie chleba \u2013 by go spo\u017cy\u0107, ale po co kadzid\u0142o? Przecie\u017c jest ono drogie, po co marnowa\u0107 tak cenny dar natury? Ot\u00f3\u017c kadzid\u0142o nie ma \u017cadnego zastosowania praktycznego: jest bezinteresownym darem dla Boga, mi\u0142osn\u0105 rozrzutno\u015bci\u0105 dla Ukochanego, czyst\u0105 w motywacji i szlachetn\u0105 \u2013 w\u0142a\u015bnie przez pozorne marnotrawstwo! W pi\u0119kny spos\u00f3b pisa\u0142 o tym Romano Guardini w ksi\u0105\u017cce: Znaki \u015bwi\u0119te: \u201eIle\u017c w tym wznios\u0142ego pi\u0119kna, gdy jasne ziarenka kadzid\u0142a padn\u0105 na \u017carz\u0105ce si\u0119 w\u0119gle i gdy z rozko\u0142ysanego kadzid\u0142a pop\u0142ynie wonny dym! Jest to czynno\u015b\u0107 pozbawiona wszelkiego praktycznego celu, czysta jak pie\u015b\u0144. Pi\u0119kna rozrzutno\u015b\u0107 drogocennych klejnot\u00f3w. Ofiara, hojna, wszystkiego wyrzekaj\u0105ca si\u0119 mi\u0142o\u015b\u0107\u201d.<\/h5>\n\n\n\n
     <\/h5>\n\n\n\n
    Popi\u00f3\u0142<\/h5>\n\n\n\n
    Popi\u00f3\u0142 s\u0142usznie kojarzy si\u0119 z prochem ziemi; miejscem, z kt\u00f3rego wyszli\u015bmy i do kt\u00f3rego wr\u00f3cimy, jak przypominaj\u0105 nam s\u0142owa, wypowiadane przez kap\u0142ana w \u015arod\u0119 Popielcow\u0105 przy posypaniu g\u0142\u00f3w popio\u0142em. Popi\u00f3\u0142 to istotnie symbol przemijania: u\u015bwiadamiaj\u0105c nam nasz\u0105 ograniczono\u015b\u0107 tu na ziemi; wzywa do pokuty i \u017calu za grzechy. Popi\u00f3\u0142 wi\u0119c, kt\u00f3rym naznaczane s\u0105 nasze g\u0142owy to symbol pokuty i oczyszczenia. Symbolika taka znana ju\u017c by\u0142a w Starym Testamencie. Jonasz, nawracaj\u0105c mieszka\u0144c\u00f3w Niniwy odnotowa\u0142, \u017ce kr\u00f3l tego miasta obl\u00f3k\u0142 si\u0119 w w\u00f3r (pokutny) i siad\u0142 na popiele (Jon 3,4-10). Chrystus gani jednak tylko zewn\u0119trzne znaki pokutne (posypania g\u0142owy popio\u0142em), za kt\u00f3rymi nie idzie zmiana wn\u0119trza; oczyszczenie sumienia (por. Mt 6,16-18).<\/h5>\n\n\n\n
    Popi\u00f3\u0142 sporz\u0105dzany jest ze spalonych palm, u\u017cywanych w Niedziel\u0119 Palmow\u0105, a po\u015bwi\u0119cenie popio\u0142u dokonuje si\u0119 w sam Popielec.<\/h5>\n\n\n\n
     <\/h5>\n\n\n\n
    Oliwa<\/h5>\n\n\n\n
    Sok z wyci\u015bni\u0119tych oliwek od tysi\u0105cleci towarzyszy\u0142 cz\u0142owiekowi, znajduj\u0105c bardzo szerokie zastosowanie w \u017cyciu codziennym, ale i publicznym. Samo drzewo oliwne by\u0142o symbolem \u017cycia i p\u0142odno\u015bci (por. Ps 128,3). Li\u015bcie z tego drzewa symbolizowa\u0142y zwyci\u0119stwo (najsamprz\u00f3d jedyn\u0105 nagrod\u0105 dla zwyci\u0119zcy staro\u017cytnych igrzysk olimpijskich by\u0142 wieniec z ga\u0142\u0105zek oliwnych). Niekt\u00f3rzy przekazywali, \u017ce krzy\u017c na kt\u00f3rym zmar\u0142 Jezus, by\u0142 zrobiony z drzewa oliwnego. M\u0119k\u0119 Chrystusa poprzedzi\u0142a nocna modlitwa i trwoga konania w ogrodzie oliwnym, zwanym Getsemani.<\/h5>\n\n\n\n
     <\/h5>\n\n\n\n
    Oliwy u\u017cywano do kosmetyki cia\u0142a, namaszczania g\u0142owy i twarzy (Ps 104,15;  Mt 6,16-18) do \u0142agodzenia b\u00f3lu i ran (por. Iz 1,6; \u0141k 10,34), do cel\u00f3w spo\u017cywczych, a tak\u017ce do walk zapa\u015bniczych (zapa\u015bnicy namaszczali ni\u0105 swe cia\u0142a, by przeciwnikowi trudniej by\u0142o uchwyci\u0107 rywala). W Biblii oliwa jest symbolem przyja\u017ani i przymierza. B\u00f3g nakaza\u0142 namaszcza\u0107 oliw\u0105 kr\u00f3l\u00f3w (1 Sm 10,1; 1 Sm 16,12; 1Krl 1,39), kap\u0142an\u00f3w (Kp\u0142 8,10.30; Wj 29,7.3-33) i prorok\u00f3w. Oliwy u\u017cywali Izraelici do zaprawiania ofiar sk\u0142adanych w \u015bwi\u0105tyni, tak, jak im to przekaza\u0142 sam Jahwe (np. Kp\u0142 2,1n; Kp\u0142 2,14n). Oliwka, maj\u0105c w sobie nagromadzon\u0105 energi\u0119 s\u0142oneczn\u0105, sta\u0142a si\u0119 symbolem \u017cyciodajnej si\u0142y i b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa Bo\u017cego (por. Ps 133).<\/h5>\n\n\n\n
     <\/h5>\n\n\n\n
    W Nowym Przymierzu, namaszczenie oliw\u0105 powi\u0105zano z namaszczeniem Duchem \u015awi\u0119tym. Sam Chrystus zosta\u0142 Nim namaszczony, jak sam wyzna\u0142 w synagodze w Nazarecie (\u0141k 4,18-19).<\/h5>\n\n\n\n
    W Ko\u015bciele pierwotnie u\u017cywano oliwy przy sakramencie chrztu, na znak otrzymania Ducha \u015awi\u0119tego, przy namaszczeniu chorych (Jk 5,14-15), niegdy\u015b tak\u017ce przy sakramencie pokuty. Oliwa, kt\u00f3r\u0105 namaszczano przy chrzcie by\u0142a obrazem tego, \u017ce ochrzczony m\u00f3g\u0142 odt\u0105d skuteczniej wy\u015blizgiwa\u0107 si\u0119 z side\u0142 pokus szata\u0144skich i grzechu. Obecnie oleju u\u017cywa si\u0119 tak\u017ce przy sakramencie bierzmowania, na znak \u201eotrzymania znamienia Ducha \u015awi\u0119tego\u201d. Oliw\u0105 namaszcza si\u0119 \u015bciany i o\u0142tarz konsekrowanej \u015bwi\u0105tyni, kandydat\u00f3w do kap\u0142a\u0144stwa w czasie \u015bwi\u0119ce\u0144 prezbiteratu i episkopatu, o\u0142tarz.<\/h5>\n\n\n\n
     <\/h5>\n\n\n\n
    Oliwa w dzisiejszej liturgii wyst\u0119puje w trzech rodzajach: jako olej chorych (oleum infirmorum), olej katechumen\u00f3w (oleum catechumenorum) oraz olej krzy\u017cma \u015bw. (chrisma). Wszystkie s\u0105 pob\u0142ogos\u0142awione uroczy\u015bcie przez biskupa w czasie Mszy Krzy\u017cma \u015bw. w przedpo\u0142udnie Wielkiego Czwartku. Krzy\u017cmo, mieszanina oliwy z oliwek i wonnego balsamu, jest w\u00f3wczas konsekrowane. Gdy brak naturalnej oliwy, dopuszcza si\u0119 stosowanie oleju.<\/h5>\n\n\n\n
     <\/h5>\n\n\n\n
    S\u00f3l<\/h5>\n\n\n\n
    S\u00f3l (NaCl \ud83d\ude42 zawsze by\u0142a nierozdzielnie zwi\u0105zana ze zmys\u0142em, kt\u00f3ry najbardziej jest na ni\u0105 wra\u017cliwy: ze smakiem. Dlatego te\u017c jest jego symbolem; s\u0142u\u017cy do podkre\u015blania smaku potraw, ale tak\u017ce do ich konserwowania; przechowywania na d\u0142u\u017cej.<\/h5>\n\n\n\n
    W pewnym sensie s\u00f3l ma w\u0142a\u015bciwo\u015bci oczyszczaj\u0105ce (bole\u015bnie przekona\u0107 si\u0119 mo\u017ce ten, kto posypa\u0142 s\u00f3l na otwart\u0105 ran\u0119\u2026). W Starym Przymierzu s\u00f3l by\u0142a cz\u0119sto u\u017cywana przy sk\u0142adaniu ofiar: Tora m\u00f3wi\u0142a: \u201eKa\u017cdy dar posypiesz sol\u0105\u201d (Kp\u0142 2,13), na znak pewno\u015bci oczyszczenia ofiary.<\/h5>\n\n\n\n
     <\/h5>\n\n\n\n
    W Nowym Przymierzu sam Chrystus m\u00f3wi, i\u017c: \u201eka\u017cdy ogniem b\u0119dzie posolony. Dobra jest s\u00f3l, lecz je\u015bli s\u00f3l smak sw\u00f3j utraci \u2013 czym\u017ce j\u0105 przyprawicie? Miejcie s\u00f3l w sobie\u201d(Mk 9,49n). Sol\u0105 s\u0105 r\u00f3\u017cnorakie do\u015bwiadczenia, przez kt\u00f3re wypr\u00f3bowana zostaje si\u0142a naszej wiary; oczyszczone motywacje i wypr\u00f3bowane zaufanie. Dalej \u2013 sol\u0105, kt\u00f3r\u0105 winni\u015bmy mie\u0107 w nas, jest wiara, kt\u00f3ra nadaje sens (smak) naszemu \u017cyciu. Na innym miejscu Jezus m\u00f3wi, \u017ce gdy \u201es\u00f3l smak sw\u00f3j utraci na nic si\u0119 ju\u017c nie nada \u2013 chyba tylko na wyrzucenie i podeptanie przez ludzi\u201d.<\/h5>\n\n\n\n
     <\/h5>\n\n\n\n
    Od IV w. a\u017c do Soboru Watyka\u0144skiego II praktykowano obrz\u0119d b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa soli, kt\u00f3ra by\u0142a uwa\u017cana za \u015brodek przeciw z\u0142u. Niegdy\u015b (od VI w.) s\u00f3l stosowano tak\u017ce przy b\u0142ogos\u0142awieniu wody \u015bwi\u0119conej. Wskazywano, i\u017c ochrania ona dusz\u0119, oddala pokusy szata\u0144skie, umacnia m\u0105dro\u015b\u0107. S\u00f3l podawano katechumenom przy udzielaniu chrztu, z czego zrezygnowano w 1969 r.<\/h5>\n\n\n\n
    Dzi\u015b dodawanie soli do wody \u015bwi\u0119conej jest fakultatywne. Je\u015bli tak si\u0119 czyni, to najsampierw b\u0142ogos\u0142awi si\u0119 s\u00f3l, potem wod\u0119, a nast\u0119pnie miesza si\u0119 oba sk\u0142adniki. Soli mo\u017cna u\u017cywa\u0107 tak\u017ce przy obrz\u0119dzie chrztu doros\u0142ych. S\u00f3l posiada sw\u00f3j w\u0142asny tekst przy b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwie pokarm\u00f3w na st\u00f3\u0142 wielkanocny.<\/h5>\n\n\n\n
     <\/h5>\n\n\n\n
    Mi\u00f3d i mleko<\/h5>\n\n\n\n
    Mleko, pierwszy pokarm ma\u0142ego cz\u0142owieka, b\u0119d\u0105c symbolem poznania i wzrostu, nabra\u0142o tak\u017ce znaczenia duchowego. Poznanie Boga, kt\u00f3re dokonuje si\u0119 z czasem, jest jakby piciem nieska\u017conego mleka \u2013 pisze o tym \u015bw. Pawe\u0142 (1 Kor 3,1-2) czytamy o tym tak\u017ce w Li\u015bcie do Hebrajczyk\u00f3w (Hbr 5,12). Wed\u0142ug 1 P 2,2 nowi chrze\u015bcijanie winni pragn\u0105\u0107 duchowego mleka to jest: mi\u0142o\u015bci Bo\u017cej, kt\u00f3ra daje wzrost ich duszy.<\/h5>\n\n\n\n
     <\/h5>\n\n\n\n
    Mi\u00f3d jest obrazem s\u0142odyczy. W po\u0142\u0105czeniu z mlekiem, s\u0105 symbolem dostatku, bogactwa i obfito\u015bci (por. Ps 81,17). Sam B\u00f3g obieca\u0142 Moj\u017ceszowi (Wj 3,8), i\u017c wprowadzi go w krain\u0119 p\u0142yn\u0105c\u0105 mlekiem i miodem; do Ziemi Obiecanej. W Starym Przymierzu miodu nie mo\u017cna by\u0142o jednak sk\u0142ada\u0107 Bogu w ofierze (Kp\u0142 3,11). Prorok Ezechiel, kt\u00f3remu B\u00f3g ka\u017cde zje\u015b\u0107 zw\u00f3j ksi\u0119gi, pisze, i\u017c w jego ustach by\u0142 on s\u0142odki jak mi\u00f3d (Ez 2,3).<\/h5>\n\n\n\n
    W chrze\u015bcija\u0144stwie mi\u00f3d z mlekiem podawano katechumenom w Wigili\u0119 Paschaln\u0105 oraz w Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnic\u0119; wtedy te\u017c je b\u0142ogos\u0142awiono. M\u00f3wi o tym dokument Traditio Apostolica, ponadto z b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa miodu i mleka korzystali ci wierni, kt\u00f3rzy nie przyst\u0119powali do Komunii \u015bw.<\/h5>\n\n\n\n
     <\/h5>\n\n\n\n
    Opr. na podstawie:<\/strong>
    -R. Guardini, Znaki \u015bwi\u0119te<\/strong>
    -Ks. Tarsycjusz Sinka CM, Symbole Liturgiczne<\/strong>
    -Ks. Tarsycjusz Sinka CM, Zarys Liturgiki<\/strong>
    -Ks. Bogus\u0142aw Nadolski TChr, Leksykon Liturgii<\/strong><\/h5>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    W liturgii, poza symbolami umownymi, istniej\u0105 pewne elementy naturalne; czyli zaczerpni\u0119te wprost z natury. S\u0105 to np. ogie\u0144, woda, \u015bwiat\u0142o. Ich stosowanie wynika z faktu, \u017ce ca\u0142e stworzenie uczestniczy w liturgii; nie tylko to, co duchowe, ale i to, co cielesne, materialne. Poza tym cz\u0142owiek, jako cia\u0142o i dusza, poznaje Boga, jego tajemnice, tak przez […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":4893,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-4870","page","type-page","status-publish","hentry"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ministranci.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/4870","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ministranci.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ministranci.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ministranci.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ministranci.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4870"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.ministranci.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/4870\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4871,"href":"https:\/\/www.ministranci.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/4870\/revisions\/4871"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ministranci.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/4893"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ministranci.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4870"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}